Το γλωσσικό άγχος του ξένου

Aπό την Ειρήνη Χατζικούμη

Έχει χυθεί πολύ μελάνι κι έχουν γίνει πολλά γλωσσολογικά ταξίδια κι έχουν στυφτεί πολλά κεφάλια, ώστε όλοι εμείς οι σπουδαγμένοι να ξέρουμε χρόνια τώρα ότι η γλώσσα πάει χέρι-χέρι με το περιβάλλον της, με αυτό που λέμε κουλτούρα, συνήθειες, ιστορία, θρησκεία, κλίμα, γεωγραφία… ότι είναι άμεσα συνυφασμένα τέλος πάντων και δεν μπορείς να τα ξεχωρίσεις, σαν να λέμε η λέξη χωρίς την πραγματικότητα είναι κούφια.

Γι’ αυτό οι Εσκιμώοι έχουν τόσες λέξεις για το λευκό, οι Αμαζόνιοι για το πράσινο, κ.ο.κ..

Μπανάλ πια.Κι άλλα τόσα έχουν ειπωθεί για την εξωγλωσσική επικοινωνία, τη στάση του σώματος, τις χειρονομίες, κ.λπ, κ.λπ., κ.λπ.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι η πραγματικότητα παίρνει μορφή κυρίως μέσα από τη γλώσσα, υλοποιείται μέσα από αυτήν, κι έτσι κανείς δεν σκέφτεται τι υπάρχει από πίσω, κρατάμε αυτό, τη γλώσσα. Στη γλώσσα, σε αυτές τις λέξεις που εκφέρουμε και γράφουμε, παίρνει σάρκα και οστά η άγνοιά μας σχετικά με την κουλτούρα, τις συνήθειες, την ιστορία, τη θρησκεία, κ.λπ. του άλλου. Στη γλώσσα πάλι προδίδεται, ή έστω ξεπροβάλλει, η δική μας κουλτούρα, συνήθειες, θρησκεία, κ.λπ. Οπότε εγώ, ο ξένος, που κυκλοφορώ σε μιαν άλλη πραγματικότητα από αυτήν που κουβαλάω μέσα μου, με τις λέξεις μου προδίδω την ιστορία μου και την άγνοιά μου ως προς τη δική σου. Και με τις λέξεις μου κάνω τις περισσότερες γκάφες. Οι λέξεις σου είναι αυτές που μου απευθύνεις, σαν να ήταν ένα απτό πράγμα, κι εγώ πρέπει να τις πιάσω και να κάνω κάτι, αλλά δεν φτάνουν πάντα σε μένα. Πέφτουν εκεί ανάμεσά μας, στο ημικύκλιο του γκισέ ή στην τηλεφωνική γραμμή.

Κι έτσι εγώ πορεύομαι, πορεύομαι και μαθαίνω όσο πάει, γκάφα στη γκάφα, και προχωράω σ’ αυτή την πραγματικότητα, κάποια στιγμή μπορεί και να μπαίνω μέσα της, ή έστω στη φόδρα της, μα πάντα εκεί, στο πίσω μέρος του μυαλού μου, ή στο κέντρο της κοιλιάς μου, είναι το άγχος μου, το γλωσσικό άγχος του ξένου, που περπατάει και σκέφτεται “σε αυτόν πώς πρέπει να απευθυνθώ τώρα;”, που περπατάει και φοβάται μήπως του πέσει πάλι καμιά λέξη και σπάσει πριν φτάσει στα χέρια του…

Συντάκτρια η Ειρήνη Χατζικούμη

Previous

Η σημασία της κουζίνας στον κινηματογράφο

Next

Πρόσφυγες και Ντόπιοι παίζουν μαζί στον Βόλο

Pin It on Pinterest

Share This

Share this post with your friends!

Follow the Elephant!